Psychologia poznania

Istnieje wiele innych poglądów na strukturę świadomości centralnej Nieżyjąca już uczona Anita Muhl która wniosła ważny wkład w rozwój psychiatrii próbowała na drodze eksperymentu dowiedzieć się czegoś więcej o pisaniu automatycznym uznanym za prawdziwy fenomen Zdarza się że bierzemy do ręki pióro albo ołówek a podświadomość automatycznie przejmuje kontrolę nad mięśniami rąk i w rezultacie piszemy zrozumiałe wypowiedzi nawet wtedy gdy nie jesteśmy tego świadomi Interesujące że kilka ludzi posiadających takie zdolności mogło świadomie czytać zarówno to co pisała lewa ręka jak i to co jednocześnie na zupełnie inny temat pisała ręka prawa Trzy czynności umysłowe jednocześnie
Dr Munl uważała że cztery spośród pięciu ludzi mogą bez trudu nauczyć się pisania automatycznego ale wymaga to wielogodzinnych ćwiczeń Inni zaś przyjmowali że tylko nieliczne osoby potrafią się w tej czynności wyćwiczyć Osoby posiadające zdolności medialne są w stanie pisać automatycznie podczas hipnozy Ludzie którzy “rysują bazgroły” potrafią nabyć tej umiejętności dużo szybciej niż pozostali gdyż jest to czynność podobna

Podczas eksperymentów którym poddano 50 osób dr Miihl wskazała na siedem różnych warstw świadomości które niezależnie od siebie identyfikują się przez automatyczne pisanie od nadświadomości (termin Junga) po najniższą warstwę świadomości która bardzo często nazywana jest “złym duchem” albo “diabłem” Wydaje się że właśnie w tej części psychiki zawarte są nasze “pierwotne” popędy i instynkty diabeł w każdym z nasPodświadomość jako mechanizm przetwarzający dane
Teoria działania struktur wewnętrznej świadomości została doskonale sformułowana przez dr Maxwella Maltza (PsychoCybernetics PrenticeHall Inc Englewood Cliffs New Jersey) Norbert Wiener zaś jest twórcą terminu “cybernetyka” Według Maltza podświadomość funkcjonuje jednakowo jak mechanizm opracowujący dane a także kieruje mózgiem Jest to czysto mechaniczny proces jednakowoż tak skomplikowany że najnowocześniejszy komputer w porównaniu z nim to zabawka
Inna grupa psychologowie behawioralni zaprzeczali istnieniu podświadomości Uważali oni że człowiek jest kształtowany wyłącznie poprzez wpływy środowiska i własne przeżycia Poglądu że nasze postępowanie i myślenie jest czysto mechaniczne nie podziela współczesna psychologia Wyklucza go także fenomen pisania automatycznego który świadczy o istnieniu świadomości odpowiadającej za myślenie i ocenianie Istnienie tego fenomenu może być potwierdzone także przez eksperyment w którym wysyłane poprzez palce sygnały mające być odpowiedziami na zadawane kolejno pytania są kierowane przez podświadomość Odpowiedzi na te pytania sformułowane są dobitnie “tak” albo “nie” Jak się później okaże nie chodzi tu o nic innego jak tylko o wariant pisania automatycznego umiejętności której każdy może się nauczyć

Podświadomość ocenia tylko dedukcyjnie w trakcie gdy świadomość zarówno dedukcyjnie jak i indukcyjniePodświadomość kieruje funkcjonowaniem ciała
Zadaniem podświadomości jest kierowanie mechanizmami ciała za wsparciem mózgu Można ją przyrównać do termostatu Czynność niezależnego (naczynioruchowego) układu nerwowego regulowana jest przez bodźce pewnych części mózgu dzięki czemu steruje on wszystkimi narządami i gruczołami Prawdopodobnie podświadomość potrafi kierować także reakcjami chemicznymi oraz dodatkowo elektrycznymi Dzięki eksperymentom hipnotycznym udało się udowodnić że wieloma tymi mechanizmami steruje właśnie podświadomość Przez sugestię hipnotyczną można wpłynąć na krążenie krwi przyśpieszyć bądź spowolnić pracę serca przemienić funkcjonowanie gruczołów i narządów zaleczyć ranę albo znacznie skrócić czas jej gojenia podnieść albo obniżyć temperaturę ciała a zatem spowodować wiele różnorodnych przemian w organizmieW jaki sposób podświadomość myśli i ocenia
Jeśli chcemy wywrzeć korzystny wpływ na naszą podświadomość musimy ją znać i rozumieć jej działanie Czasem wydaje się nam że nasze reakcje są zbyt infantylne i niedojrzałe

Wszystko bierzemy zbyt dosłownie Niekiedy mówimy coś czego nie myślimy naprawdę Używamy takich zwrotów jak na przykład “zwariuję” poprzez co chcemy powiedzieć że jesteśmy bardzo zdenerwowani a nie że rzeczywiście tracimy rozum W trakcie hipnozy podświadomość odkrywa się a czasem całkowicie przejmuje rolę świadomego myślenia jak to się dzieje na przykład przy pisaniu automatycznym Kiedy w normalnej rozmowie zadamy komuś pytanie “Czy mógłby pan mi powiedzieć gdzie się urodził” niemal każdy wymieni nazwę miejscowości w której przyszedł na świat Pytanie jest rozumiane jako chęć poznania nazwy miejsca urodzenia Dlatego pada taka a nie inna odpowiedź W głębokim stadium hipnozy pacjent odpowiedziałby na to pytanie “tak” albo “nie” lub jedynie kiwnął głową W ten sposób dałby znak że rozumie podświadomość

Ten rodzaj pojmowania może obrócić się jednak na naszą niekorzyść Żeby sobie coś wmówić nie musimy znajdować się w stanie hipnozy Przykładem niech będzie lekarz który bez rezultatu próbuje różnych środków ażeby wyleczyć konkretną chorobę Może on powiedzieć do swojego pacjenta “Obawiam się że nic już zrobić nie można Tej dolegliwości nie pozbędzie się pan do końca życia” Znaczy to dosłownie że pacjent umrze jeśli straci objaw choroby Taka interpretacja mogłaby skłonić pacjenta do trzymania się określonego objawu zupełnie inaczej mógłby być może umrzeć Naturalnie lekarz nie chciał aby jego zamysły zostały w taki właśnie sposób odczytane
Dorastamy dojrzewamy uczymy się zmieniamy nasze świadome nastawienie do wielu spraw Podświadomość może także korygować dojrzale poglądy częściej jednakże zachowuje do końca “dziecięce spojrzenie”

Jeśli już w dzieciństwie byliśmy do czegoś zmuszani lub ktoś nas skrzywdził psychicznie to najprawdopodobniej te przykre sytuacje przez lata postrzegać będziemy z perspektywy dziecka Incydent z 1wszych lat naszego życia gdy przestraszyliśmy się być może tylko żmii może rozwinąć w nas chorobliwy strach przed tymi zwierzętami i spowodować że na widok niegroźnej jaszczurki zawsze będziemy wpadać w panikę nawet jeżeli już wiemy że jej odstraszający wygląd niczym złym nie grozi U niektórych żmija nawet na fotografii może wywołać histeryczne zachowanie Autoterapia będzie polegać między innymi na korygowaniu nieświadomych nastawień do niebagatelnych przeżyć naszego życiaWina i wymierzanie sobie kary

Od czasu do czasu każdy z nas działa pod nieświadomym przymusem Nie zawsze jednakże jesteśmy świadomi jego istnienia W niektórych sytuacjach być może zdajemy sobie sprawę że działamy z konieczności ale stawiamy sobie wtedy pytanie dlaczego tak się dzieje Zachowania natrętne mogą być bardzo szkodliwe
Jedna z moich pacjentek z zawodu nauczycielka dzień w dzień z wewnętrznego przymusu myła przez cztery godziny ręce W wyniku tak częstego pocierania jej dłonie stały się jedną wielką raną Na próżno próbowała odzwyczaić się od tego nawyku nie mając najmniejszego pojęcia skąd on się wziął Naturalnie przyczyna tkwiła w wyimaginowanym poczuciu winy Bezskutecznie starała sieją z siebie “zmyć” Podobne zachowanie opisał w Makbecie Szekspir Lady Makbet w ten sam sposób myjąc ręce woła “Precz przeklęta plamo precz”
Silne poczucie winy potrafi wywołać równie silną potrzebę wymierzenia sobie kary Wymierzanie kary samemu sobie określa się profesjonalnie jako masochizm Stwierdzono że 80% wszystkich wypadków przy pracy jakie zdarzają się w wielkich fabrykach przypada zawsze na tylko 20% pracowników Jest to dowód na to że wypadki wywoływane są nieświadomie co znaczy również że celowo Taka właśnie jest ludzka natura

Duży procent wszystkich wypadków wywodzi się z nieświadomej potrzeby karania własnej osoby Świadomość nie stawia sobie jakiegoś konkretnego celu ale raczej dąży do zadowolenia z zaspokojenia chwilowej potrzeby Kiedy ktoś spowoduje ciężki wypadek musi ponieść potem wysokie koszty i leczenia i pobytu w szpitalu a co całkiem niedobra może do końca życia być kaleką Odpowiedzialność spoczywa także na jego rodzinie także ona ponosi karę Takie konsekwencje zaspokajania potrzeby karania siebie są poprzez podświadomość ignorowane To zadziwiające że przymusza nas ona czasami do błędnego postępowania w trakcie gdy inna jej płaszczyzna na przykład nadświadomość natychmiast wymierza karę za takie zachowanieSposób pracy naszej pamięci

Centralna świadomość jest także magazynem naszych wspomnień Wydaje się że każde złudzenie natychmiast zapamiętujemy jak byśmy nagrywali dźwiękowy film Przy czym jednocześnie są zachowywane inne wrażenia zmysłowe nie tylko to co słyszymy i widzimy lecz i to czego dotykamy co smakujemy i wąchamy W czasie hipnozy stany zakodowane w naszej pamięci mogą zostać odtworzone
Tylko niedużą część naszych przeżyć umiemy sobie przypomnieć Większość osób ma niezbyt dużo świadomych wspomnień o tym co przytrafiło się im przed piątym rokiem życia z wyjątkiem nielicznych wydarzeń w szczególności intrygujących czy osobliwych